Paul Doumer và Đà Lạt
Trong cuốn hồi ký “Xứ Đông Dương” (Indo-chine Française), Paul Doumer – Toàn quyền Đông Dương (1897-1902), đã dành nhiều trang viết về quá trình phát hiện, lựa chọn và phát triển Đà Lạt thành một trung tâm nghỉ dưỡng cho người Pháp tại Đông Dương. Đây là một trong những dấu ấn lớn của Doumer đối với lịch sử và diện mạo của thành phố này. Paul Doumer là người phê duyệt để Yersin – một trong những người đóng góp lớn nhất cho Đà Lạt.
- Thợ chụp ảnh Đà Lạt
- Kinh nghiệm chụp ảnh tại Đà Lạt
- Chụp ảnh đoàn khách du lịch Đà Lạt
- Chụp ảnh couple Đà Lạt – chụp ảnh cặp đôi
- Hoa Phượng Tím Đà Lạt: Biểu Tượng Lãng Mạn Của Thành Phố Ngàn Hoa
Bài viết chia sẻ những đóng góp của Paul Doumer cho Đà Lạt. Bài viết này trích, dẫn nguồn 100% từ cuốn Xứ Đông Dương của ông cho nên đây được xem là nguồn tư liệu chính xác nhất về Paul Doumer và Đà Lạt.
Sau đây là 5 vài trò chính của Paul Doumer cho Đà Lạt được viết lại trong cuốn hồi ký của ông mang tên Xứ Đông Dương:
1. Quyết định chọn địa điểm và tài trợ thành lập thành phố:
Trong sách nêu rõ vai trò trực tiếp của Paul Doumer: “Năm 1901, Doumer đã đến Đà Lạt rồi quyết định chọn nơi đây là đô thị nghỉ dưỡng cho người Pháp tại Đông Dương, và tài trợ cho bác sĩ Yersin xúc tiến việc thành lập thành phố Đà Lạt tại đây”. Điều này cho thấy chính Doumer đã có chuyến đi thực tế tới khu vực này, đưa ra quyết định lựa chọn nó làm trung tâm nghỉ dưỡng chiến lược và cung cấp nguồn lực tài chính để bác sĩ Yersin triển khai việc xây dựng thành phố.
2. Bối cảnh và lý do lựa chọn:
Cuốn sách giải thích tầm quan trọng của việc thiết lập một khu nghỉ dưỡng ở miền Nam Đông Dương. Tuyến đường sắt dự kiến từ Sài Gòn tới Khánh Hòa và cao nguyên Lâm Viên được coi là “rất quan trọng, có lợi ích rất cấp thiết, đó là việc thiết lập một trung tâm nghỉ dưỡng ở nam Đông Dương”. Paul Doumer đã khởi xướng việc nghiên cứu vấn đề này ngay sau khi tới Đông Dương vào năm 1897, gửi yêu cầu khảo sát tới các Thống sứ, trong đó nêu rõ các điều kiện cần thiết (độ cao tối thiểu 1.200 mét, nguồn nước dồi dào, đất canh tác, khả năng xây dựng đường giao thông dễ dàng).
3. Khám phá và đánh giá tiềm năng của cao nguyên Lâm Viên:
Theo yêu cầu và dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ Yersin, các cuộc thám hiểm đã được thực hiện tại khu vực dãy Trường Sơn, nơi sông Đồng Nai phát nguyên. Những cuộc thám hiểm này đã “thành công rực rỡ” khi phát hiện ra “Một cao nguyên rộng là cao nguyên Lâm Viên”. Cao nguyên này “đáp ứng được những yêu cầu cơ bản”, với các đặc điểm:
- Độ cao trung bình 1.500 mét và diện tích gần 300 cây số vuông.
- Được cấp nước từ một nhánh của sông Đồng Nai cùng nhiều nguồn suối nhỏ.
- Khí hậu “hoàn hảo, gần giống như khí hậu ở vùng miền nam châu Âu”, được chứng minh sau “bốn năm quan trắc nghiêm túc”.
- Có “nguồn nước sạch có chất lượng tốt”.
- Đất đai “đủ màu mỡ cho việc trồng các loại rau” và “rất phì nhiêu”.
4. Hoạt động phát triển ban đầu tại Lâm Viên:
Ngay từ tháng Mười năm 1897, “một trạm thử nghiệm đã được thiết lập tại đó cùng một trạm quan sát khí tượng và một vườn rau”. Các hoạt động “quan sát, thí nghiệm, nghiên cứu và thi công lắp đặt” tiếp tục trên cao nguyên. Các thử nghiệm trồng trọt và chăn nuôi được mở rộng. “Những ngôi nhà tiện nghi đã được xây lên”. Các thác nước đã được sử dụng để xây dựng một nhà máy cần thiết cho công việc. Vị trí cho “một trại lính lớn đã được xác định”, nhằm đồn trú gần như toàn bộ lính châu Âu bảo vệ Nam Kỳ và cho các cuộc viễn chinh.
5. Tầm nhìn về Lâm Viên là nơi định cư của người Pháp:
Paul Doumer coi cao nguyên Lâm Viên (cùng với Vân Nam và các cao nguyên dọc Trường Sơn) là nơi mà “người Pháp có thể sống, làm việc, nhân rộng nòi giống của mình”. Khu vực này “cần được những nhà thực dân người Pháp, những nhà trồng trọt, chăn nuôi chủ đồn điền đến định cư”. Điều này được xem là “cần thiết để nền văn minh tại Đông Dương và chủ quyền của nước Pháp tại khu vực này ở Viễn Đông được thiết lập bền vững”, đặc biệt vì dân cư bản xứ thưa thớt.
6.Vai trò của giao thông:
Mặc dù ban đầu đường lên Lâm Viên “khó tìm ra giải pháp”, một tuyến đường mòn đã được mở3. Kế hoạch quan trọng là xây dựng tuyến đường sắt đến Lâm Viên. Khi hoàn thành, khu nghỉ dưỡng sẽ chỉ cách Sài Gòn “khoảng 350-400 cây số hoặc khoảng 10 tiếng hành trình”, giúp cư dân Pháp và công chức dễ dàng tới nghỉ ngơi, đưa gia đình và cho con cái học hành.
5 Dấu ấn quan trọng của Paul Doumer với Đà Lạt
1. Quyết định chọn Đà Lạt làm đô thị nghỉ dưỡng
Paul Doumer kể lại trong cuốn hồi ký “Xứ Đông Dương”
“Năm 1901, Doumer đã đến Đà Lạt rồi quyết định chọn nơi đây là đô thị nghỉ dưỡng cho người Pháp tại Đông Dương, và tài trợ cho bác sĩ Yersin xúc tiến việc thành lập thành phố Đà Lạt tại đây.”
Chính Doumer là người đã phê duyệt và cấp kinh phí cho dự án xây dựng những công trình đầu tiên, trong đó có sanatorium (trạm điều dưỡng) do bác sĩ Alexandre Yersin đề xuất, mở đầu cho quá trình quy hoạch và kiến thiết Đà Lạt theo phong cách châu Âu.
2. Vai trò của bác sĩ Yersin và sự hậu thuẫn của Doumer
Doumer đánh giá cao vai trò của Yersin trong việc khảo sát, nghiên cứu khí hậu, địa hình và tiềm năng của Đà Lạt. Ông viết:
“Sau khi tới Đà Lạt, tôi quyết định biến nơi đây thành trung tâm nghỉ dưỡng cho người Pháp, đặc biệt đã cấp kinh phí cho bác sĩ Yersin xây dựng sanatorium đầu tiên.”
Sự hỗ trợ này đã đặt nền móng cho việc hình thành một thành phố nghỉ dưỡng mang đậm dấu ấn Pháp, khác biệt hoàn toàn với các đô thị bản địa lúc bấy giờ.
3. Đà Lạt trong chiến lược thuộc địa hóa và khai thác thuộc địa
Doumer không chỉ nhìn Đà Lạt như một điểm nghỉ dưỡng mà còn là một phần trong chiến lược xây dựng hạ tầng và hiện đại hóa Đông Dương, phục vụ cho mục tiêu khai thác thuộc địa:
“Doumer đã biến Đà Lạt thành nơi nghỉ dưỡng cho người Pháp, đồng thời chú trọng phát triển cơ sở hạ tầng như đường sắt, cầu cống để phục vụ khai thác tài nguyên và tạo nên một Đông Dương hiện đại hóa, đô thị hóa theo kiểu Tây phương.”
Việc phát triển Đà Lạt nằm trong tổng thể các dự án lớn như xây dựng cầu Doumer (Long Biên), cầu Tràng Tiền, cầu Bình Lợi, cảng Hải Phòng và tuyến đường sắt xuyên Đông Dương.
4. Nhận xét về tiềm năng và khí hậu Đà Lạt
Doumer và các cộng sự đánh giá cao khí hậu ôn hòa, cảnh quan thiên nhiên và vị trí biệt lập của Đà Lạt, coi đây là điều kiện lý tưởng cho một đô thị nghỉ dưỡng và điều dưỡng sức khỏe:
“Sau một chuyến đi thực địa, tôi nhận thấy Đà Lạt có khí hậu mát mẻ, không khí trong lành, cảnh quan đẹp và phù hợp để xây dựng một
Tóm lại, Paul Doumer không chỉ là người phê duyệt dự án, mà chính ông đã đóng vai trò là người đề xướng, trực tiếp quyết định chọn cao nguyên Lâm Viên (sau này là Đà Lạt) làm trung tâm nghỉ dưỡng chiến lược, tài trợ cho công cuộc nghiên cứu và xây dựng ban đầu, và nhìn nhận nơi đây như một địa điểm quan trọng cho sự định cư và phát triển lâu dài của cộng đồng người Pháp ở Đông Dương, đồng thời phục vụ mục đích quân sự và chính trị của Pháp.
Di sản kiến trúc Pháp và góc nhìn nghệ thuật qua ống kính tại Đà Lạt
Paul Doumer không chỉ để lại dấu ấn qua các công trình kiến trúc tại Hà Nội, mà còn đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của Đà Lạt như một đô thị nghỉ dưỡng kiểu Pháp giữa lòng cao nguyên. Những biệt thự, nhà thờ, trường học mang phong cách Châu Âu xuất hiện rải rác giữa rừng thông đã trở thành biểu tượng cho nét duyên dáng rất riêng của Đà Lạt.
Ngày nay, những công trình ấy không chỉ là chứng tích lịch sử mà còn là bối cảnh lý tưởng cho các bộ ảnh nghệ thuật. Từ các buổi chụp ảnh cưới, ảnh gia đình đến các bộ ảnh cá nhân mang phong cách hoài cổ – tất cả đều tìm được nguồn cảm hứng từ vẻ đẹp Đông Dương xưa giữa lòng Đà Lạt.
Tuong Lam Photos tự hào là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ thợ chụp ảnh Đà Lạt, tái hiện lại nét đẹp thanh lịch, cổ kính mà Paul Doumer từng khắc họa qua tầm nhìn đô thị. Với kinh nghiệm và sự am hiểu về kiến trúc cũng như ánh sáng tự nhiên của Đà Lạt, Tuong Lam Photos giúp bạn lưu giữ những khoảnh khắc không chỉ đẹp mà còn mang chiều sâu văn hóa và lịch sử.
